Dwadzieścia samogłosek angielskich: polski ma sześć i żadnej szwy

Pięć liter, około dwudziestu dźwięków. Polski ma sześć samogłosek ustnych i dwie nosowe, a iloczasu nie używa wcale. To oznacza, że w tym rozdziale pracy jest więcej niż dla Niemca czy Rumuna.

Warto od razu wiedzieć, gdzie polski pomaga, gdzie milczy i gdzie wręcz przeszkadza.

Siedem krótkich

Blisko polskiego są e i ɒ. Brakuje æ, ʌ i przede wszystkim ə — szwy, najczęstszego dźwięku angielskiego, którego polski nie ma w ogóle.

Uwaga na pokusę podstawienia y pod ɪ: polskie y jest cofnięte, angielskie ɪ przednie i tylko rozluźnione. Podstawienie daje dźwięk obcy angielskiemu systemowi.

Pięć długich

W polskim długość nie zmienia słowa. W angielskim oddziela ship od sheep, a razem z długością zmienia się też barwa.

Osiem dyftongów

Tu polski nie pomaga tak, jak mogłoby się wydawać. Połączenia typu auto czy Europa to sekwencje dwóch pełnych samogłosek, a nie jedna samogłoska w ruchu. Angielski dyftong ma drugi element rozluźniony i tylko zaznaczony.

W go (əʊ) nie ma polskiego o, po którym następuje pełne u. Zaczyna się blisko szwy i ledwie przesuwa.

Trzy dyftongi kończą się na ə — near, square, cure. Nie mają polskiego odpowiednika, bo nie ma szwy.

Gdzie polski przeszkadza: nosówki

Polskie ą i ę tworzą odruch nosowania, który przenosi się na angielskie wyrazy z n i m: can, man, pen, some. Angielski utrzymuje samogłoskę ustną, a spółgłoskę artykułuje osobno, po niej.

Powiedz man, prowadząc całe powietrze ustami, i zamknij dopiero na n.

Kolejność pracy

1. Szwa (ə) — dźwięk, którego polski nie ma, a angielski używa najczęściej
2. ɪ i ʊ — rozluźnione, bez podstawiania y
3. æ — między a i e
4. Dyftongi — drugi element rozluźniony, nie pełny
5. Samogłoski ustne przed n i m

Dlaczego znaki, a nie pisownia

Polska pisownia dość wiernie oddaje wymowę i to buduje zaufanie do zapisu. W angielskim jest ono mylące: iː zapisuje się jako ee w see, ea w sea, ie w field i i w machine. Znak fonetyczny jest jedynym stabilnym zapisem.